ღები უძველესი მთის სოფელია, რომელიც მდებარეობს რიონის მარცხენა სანაპიროზე, ზღვის დონიდან დაახლოებით 1350 მეტრზე, ზემო რაჭაში, ქალაქი ონიდან ჩრდილოეთით დაახლოებით 35 კმ-ში. სოფელი მთარაჭას ეთნოკულტურული არეალის ნაწილია ახლომდებარე დასახლებებთან ერთად, როგორიცაა გლოლა და ჭიორა. ღები რაჭასა და ქვემო სვანეთს შორის კულტურულ საზღვარზე მდებარეობს, რაც მის არქიტექტურასა და მემკვიდრეობაზე აისახება. ისტორიულად, სოფელს ძლიერი კულტურული და ენობრივი კავშირები ჰქონდა სვანეთთან, რაც აშკარაა სვანეთში არსებული კოშკების მსგავსი ნაგებობებში, რომლებიც ღებში გვხვდება. ეს კოშკები ოდესღაც თავდაცვით თავშესაფრებს წარმოადგენდა ომებისა და კონფლიქტების დროს.

ღები წერილობით წყაროებში 1503 წლიდან გვხვდება. არქეოლოგიური მტკიცებულებები, მათ შორის ბრინჯაოს ხანის ორმოიანი სამარხები და ლითონის ნაკეთობების უძველესი აღმოჩენები, რომლებიც ძვ.წ. III-I საუკუნეებით თარიღდება, აჩვენებს, რომ ეს ტერიტორია ანტიკური ხანიდან იყო დასახლებული. სოფელში მიმოფანტული ქვის თავდაცვითი კოშკები რეგიონის მღელვარე წარსულზე მიგვანიშნებს. ღების კოშკი ერთ-ერთი უკეთ შემონახული კოშკური ნაგებობაა, რომლის მონახულება ნებართვითაც შეიძლება. აქ ასევე შეხვდებით ტრადიციულ რაჭულ სახლებს - ელეგანტური ხის აივნები და რთული ხის ნაკეთობები რაჭის დამახასიათებელ არქიტექტურულ სტილს უსვამს ხაზს.

სოფლის შუაგულში მდებარე პატარა მართლმადიდებლური ეკლესია ადგილობრივი რელიგიური ცხოვრებისა და ტრადიციული საზოგადოებრივი შეკრებების შესახებ გვიყვება.

მათ, ვისაც მაღალმთიანი რაჭის აღმოჩენა სურთ, ღები-გონას სალაშქრო ბილიკი ერთ-ერთი საუკეთესო შესაძლებლობაა ამისთვის. ბილიკის შესახებ ინფორმაციის ნახვა შეგიძლიაღ აქ.